سلسله نبردهایی كه در سالهای 1218 تا 1228 هجری قمری و 1241 تا 1243 در منطقه قفقاز صورت گرفت و در تاریخهای عمومی ایران از آن به جنگهای ایران و روس یاد شده است، یكی از درخشانترین حماسههای مردمی در برابر اشغال ایران توسط بیگانه به شمار میآید. آنچه در تاریخهای عمومی نقل میشود بیشتر معطوف به شكستهای ایران است و در نوشتههای متأخر كمتر از حماسهسازیهای مردم در برابر بیگانه سخن رفته است. نتیجه جنگها هر چه بود، ناشی از بازی قدرتهای بینالمللی و زدوبندهای پشت پرده آنهاست وگرنه تودههای مردم برای صیانت از آب و خاك و فرهنگ خود با تمام قوا و با اسلحههای ابتدایی در برابر ماشین جنگی پیشرفته روسیه برای سالهای دراز ایستادگی كردند و پیروزیهای درخشانی به دست آوردند كه اگرچه مستعجل بود لیكن بیانگر احساسات پاك مردمی بود كه رفتن زیر بار رقیت بیگانه را تحمل نمیكردند. ایلات و عشایر منطقه در این جنگها عمدتاً با نیروهای حكومت مركزی ایران همكاری كردند و نشان دادند كه به دولت ایران وفادار هستند.
اطلاق جنگهای ایران و روسیه بر این حماسهها نارساست، زیرا ایرانیان جنگی را علیه روسیه راهاندازی نكرده بودند تا نام كشور آنها مقدم بر روسیه ذكر شود. ایرانیان در برابر اشغال بخشی از سرزمین خود در برابر نیروهای مهاجم دست به پایداری زدند و تا پای جان كوشیدند، هر چند به دلیل شرایط جهانی و رقابتهای استعماری نتوانستند موضع برتر خود را حفظ كنند. سپاه ایران، نیروهایی شكست خورده نبودند. بلكه در اكثر موارد غلبه و پیروزی با آنها بود، بنابراین از این نبردها نباید صرفاً وجه سلبی آن را در نظر آورد بلكه بر وجه ایجابی آن كه خلق حماسههایی درخشان بود باید بیشتر تأكید و تأمل كرد.
دانلود كتاب:» کاربر گرامی ، برای دریافت(دانلود) کتاب می بایست به عضویت وب سایت درآمده و وارد حساب کاربری خود شوید.
