ایران و افغانستان دو واحد سیاسی جهان معاصر، از دیرباز دارای سرزمینی یگانه با تاریخ و فرهنگی مشترك بودهاند. سرزمینهای خاوری ایران كه در عصری به آریاناویچ / ایرانویچ و در دورهای به خراسان شهرت داشتند، سرزمین پیدایش اولین كانونهای تمدنی ایران و خاستگاه آیینها و نهضتهای فرهنگی و سیاسی ایرانی در درازنای تاریخ پرفراز و نشیب ایران هستند. بسیاری از مراكز فرهنگی و تمدنی مانند: بخارا، سمرقند، فرغانه، استروشنه، خوارزم، مرو، نسا، نیشابور، توس، مشهد، هرات، اسفزار، زرنج، رام شهرستان، قرنین، بست، قندهار، غزنین، بامیان، بلخ، مزارشریف، بدخشان و كابل نیز در این خطه پدیدار گردیدهاند. همچنین این نكته نیز حائز اهمیت است كه در ادوار گوناگون تاریخی، جغرافیای پهناور ایران و مراكز قدرت متعددی كه در پارهای زمانها در ایران وجود داشته، موجبات انفكاك سیاسی سرزمینهای ایرانی را فراهم میآورده، چنانچه در عصری سلطان محمود غزنوی، شهر غزنین را پایتخت تمدن ایرانی قرار داد و ادعای ایرانمداری داشت و در همان دوره در شروان و شیراز، ری و بغداد نیز حكومتهای دیگری پایبند به فرهنگ ایرانی بوده و در گسترش تمدن ایرانی كوشا بودند.
در عصر صفویه با وجود اینكه بخش بزرگی از ایران به وحدت سیاسی رسید، ولی عدم اقتدار سیاسی صفویه در پارهای از سرزمینهای شرقی ایران مانند: كابل، بلخ، بخارا، سمرقند از یك سو و از سوی دیگر افزایش تضادهای مذهبی، موجبات پیدایش نوعی تمایز فرهنگی بین مناطقی همچون قندهار و كابل و هرات با دیگر نواحی ایران گردید. تا آنكه سرانجام شدت گرفتن فساد دولتی و تبعیضات مذهبی در عصر شاه سلطان حسین صفوی منجر به قیام افغانهای غلجایی به رهبری میرویس و فرزندش محمود گردید. اما ظهور نادرشاه افشار آغاز عصر جدیدی بود و وی موفق شد با به كارگیری تمام تیرههای ایرانی، شاهنشاهی بزرگی در بیشتر ایران پدید آورد كه تقریباً همه اقوام ایرانی از جمله افغانها در تأسیس و اداره آن سهم ارزندهای داشتند، ولی قتل نادرشاه و فقدان جانشینی مناسب برای وی شاهنشاهی نادرشاه را در آستانه تجزیه قرار داد، با این حال سقوط نادرشاه نیز به معنای نابودی هویت ایرانی در قلمرو وی به ویژه در بخشهای خاوری ایران نبود و حكومت سدوزایی كه در سرزمینهای خاوری شاهنشاهی نادرشاه افشار به وسیله یكی از بزرگترین سرداران نادرشاه پدیدار گردیده بود، خود نگهبان فرهنگ و تمدن ایرانی گردید.
دانلود كتاب:» کاربر گرامی ، برای دریافت(دانلود) کتاب می بایست به عضویت وب سایت درآمده و وارد حساب کاربری خود شوید.
