
ایران و افغانستان دو واحد سیاسی جهان معاصر، از دیرباز دارای سرزمینی یگانه با تاریخ و فرهنگی مشترك بودهاند. سرزمینهای خاوری ایران كه در عصری به آریاناویچ / ایرانویچ و در دورهای به خراسان شهرت داشتند، سرزمین پیدایش اولین كانونهای تمدنی ایران و خاستگاه آیینها و نهضتهای فرهنگی و سیاسی ایرانی در درازنای تاریخ پرفراز و نشیب ایران هستند. بسیاری از مراكز فرهنگی و تمدنی مانند: بخارا، سمرقند، فرغانه، استروشنه، خوارزم، مرو، نسا، نیشابور، توس، مشهد، هرات، اسفزار، زرنج، رام شهرستان، قرنین، بست، قندهار، غزنین، بامیان، بلخ، مزارشریف، بدخشان و كابل نیز در این خطه پدیدار گردیدهاند. همچنین این نكته نیز حائز اهمیت است كه در ادوار گوناگون تاریخی، جغرافیای پهناور ایران و مراكز قدرت متعددی كه در پارهای زمانها در ایران وجود داشته، موجبات انفكاك سیاسی سرزمینهای ایرانی را فراهم میآورده، چنانچه در عصری سلطان محمود غزنوی، شهر غزنین را پایتخت تمدن ایرانی قرار داد و ادعای ایرانمداری داشت و در همان دوره در شروان و شیراز، ری و بغداد نیز حكومتهای دیگری پایبند به فرهنگ ایرانی بوده و در گسترش تمدن ایرانی كوشا بودند.