به رغم گذشت نزدیک به سه سال از سرنگونی رژیم بعثی عراق، این کشور همچنان با مشکلات بسیاری در استقرار نظم سیاسی و ایجاد دولتی باثبات و فراگیر روبرو است. چشم‌انداز روشنی از تحولات این کشور که حاکی از پایان اشغالگری نیروهای آمریکایی باشد، دیده نمی‌شود. با این وجود، برگزاری چندین انتخابات در سطح ملی به ویژه انتخابات مجلس که در پاییز 1384 مشارکت بیشتر گروه‌های سنی مذهب را در‌پی داشت...

دو دهه پایانی قرن بیستم را به اعتقاد بسیاری از تحلیلگران باید دوره تحولات عظیم ژئوپلیتیک و بحران‌های ناشی از آن دانست. منشاء این تحولات بدون تردید فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و به تبع آن پایان دوران جنگ سرد است، اما پیامدهای فروپاشی شوروی از خود فروپاشی اهمیت بیشتری یافته است. پس از پایان نظم دو قطبی، هنوز بر سر این موضوع اختلاف‌نظرهای جدی وجود دارد كه آیا نظم جدید ژئوپلیتیكی آن گونه كه كوهن معتقد است نظمی چند قدرتی و چند قطبی است و یا آنگونه كه فوكویاما معتقد بود با هژمونی لیبرال دموكراسی عصر رقابت‌های ایدئولوژیك و متعاقب آن رقابت‌های ژئواستراتژیك به پایان رسیده است.

ارتباطات‌ گسترده فرهنگی‌، اجتماعی‌ و تاریخی‌ میان‌ ایران‌ با منطقه قفقاز چیزی‌ نیست‌ كه‌ بتوان‌ از كنار آن‌ به‌ راحتی‌ گذشت‌. اكنون‌ نزدیك‌ به‌ دویست‌ سال‌ است‌ كه‌ قفقاز از نظر سیاسی‌ و حكومتی‌، دیگر در قلمرو ایران‌ نیست‌، ولی‌ این‌ مورد مانع‌ از آن‌ نیست‌ كه‌ این‌ دو نتوانند بر شئون‌ گوناگون‌ حیات‌ یكدیگر تأثیرگذار باشند. تأثیری‌ كه‌ در دو قرن‌ گذشته‌ مسیری‌ پر فراز و نشیب‌ را پشت‌ سر گذارده‌ است‌. این‌ مسیر در آغاز راه‌ چنان‌ بود كه‌ سخن‌ گفتن‌ از مرز میان‌ این‌ دو كاری‌ بسیار دشوار بود.

ولایت‌ خودمختار قره‌باغ‌ كوهستانی‌ با مساحت‌ 4388 كیلومترمربع‌ در جنوب‌ شرقی‌ رشته‌ كوه‌های‌ قفقاز كوچك‌ و بین‌ رودهای‌ ارس‌ و كُر واقع‌ شده‌ است‌. قره‌باغ‌ به‌ زبان‌ روسی‌ ناگورنو كاراباخ‌ یعنی‌ قره‌باغ‌ كوهستانی‌ از دو واژه‌ «قر» یا «قارا» یا «قرا» (به‌ تركی‌ به‌ معنی‌ سیاه‌، بزرگ‌ و زیاد) و باغ‌ (به‌ معنای‌ همان‌ باغ‌ فارسی‌) تشكیل‌ شده‌ است‌. قره‌باغ‌ به‌ منطقه‌ یا محلی‌ اطلاق‌ می‌شود كه‌ در آن‌جا باغ‌های‌ وسیع‌ و انبوه‌ وجود داشته‌ و رنگ‌ سبز درختان‌ به‌ سبز تند متمایل‌ به‌ سیاهی‌ بوده‌ است‌.

دو ملت ایران و ویتنام در دو منطقه حساس و راهبردی خاورمیانه و آسیای جنوب شرقی منشاء تحولاتی عمیق و ماندگار در سطوح منطقه‌ای و جهانی بوده‌اند و در هر برهه از زمان به طریقی متفاوت قابلیت و توانایی خود را در ایفای نقشی تعیین‌كننده بمنصه ظهور رسانیده‌اند و ناكامیها و مصائب عاجز از مخدوش ساختن این توانمندی بالقوه بوده است.

جمهوری آذربایجان در شرق قفقاز جنوبی(ماوراءقفقاز) ، در سواحل غرب دریای خزر در همسایگی شمال غربی ایران واقع شده است‌. جمهوری آذربایجان کشوری دو پاره است که بخش برونگان آن بنام جمهوری خودمختار نخجوان در غرب توسط خاک ارمنستان از قلمرو اصلی جدا مانده است. به همین سبب این بخش برونگان بصورت جمهوری خودمختار اداره می‌شود. این جمهوری قسمت جنوب شرقی كوههای قفقاز بزرگ‌، قسمتهای بزرگی از كوههای قفقاز كوچك‌، جلگه كُر ـ ارس (واقع در بین دو رشته‌كوه مزبور) و نیز قسمتهایی از كوههای تالش را در جنوب‌، در بر می‌گیرد.

عراق‌ پیش‌ از جنگ‌ جهانی‌ اوّل‌ بخشی‌ از امپراتوری‌ عثمانی‌ بود. در این‌ جنگ‌ امپراتوری‌ عثمانی‌ به‌ متحدین‌ پیوست‌ و در نتیجه‌ متفقین‌ قراردادهای‌ مختلفی‌ را، كه‌ بسیاری‌ از آنها محرمانه‌ بود، برای‌ تقسیم‌ این‌ امپراتوری‌ با یكدیگر امضا كردند. یكی‌ از این‌ قراردادها كه‌ در 16 مه‌ 1916 منعقد شد، پيمان‌ سايكس‌ ـ پيكو است‌. بخشي‌ از اين‌ پيمان‌ مربوط‌ به‌ عراق‌ است‌ كه‌ به‌ موجب‌ آن‌ بصره‌ و بغداد به‌ انگليس‌ و موصل‌ به‌ فرانسه‌ واگذار شده‌ است‌.

پيدايش‌ دولتهای‌ مستقل‌ در آسیای مركزی ،كه‌ كشورهای‌ قزاقستان‌ و ازبكستان‌ و تاجيكستان‌ و قرقيزستان‌ و تركمنستان‌ هستند، نه‌ تنها به‌ برخی‌ وقايع‌ تاريخی‌ بستگی‌ دارد، بلكه‌ نتيجه‌ چند اسطوره ملی‌ هم‌ می‌باشد كه‌ برخی‌ از عهد باستان‌ و برخی‌ از گذشته‌ نزديك‌ سرچشمه‌ گرفته‌اند. به‌ عبارت‌ ديگر رويدادهای‌ آسيای‌ مركزی‌ امروز سخت‌ به‌ گذشته‌ بستگی‌ دارند، از اين‌رو نمي‌توانيم‌ از گذشته‌ چشم‌ بپوشيم‌.

تا چندی‌ پيش‌ ژاپنی‌ها می‌پنداشتند كه‌ چون‌ آمريكایی‌ها قادر به‌ خواندن‌ ژاپنی‌ نيستند، نسبت‌ به‌ آنچه‌ آنها می‌گويند يا در نشرياتشان‌ می‌نويسند، حساسيتی‌ نشان‌ نمي‌دهند. برخي‌ از جرايد دولتی‌ مانند نشريات‌ ميتی كه‌ مبين‌ سياست‌ صنعتی‌ و مورد توجه‌ دولتهای‌ خارجی‌ هستند، بدون‌ در نظر داشتن‌ واكنش‌ خارجيان‌ چيزی‌ نمی‌نوشتند. اما ژاپنی‌ها در بين‌ خود از فقدان‌ منطق‌، خود بزرگ‌بينی‌، جهل‌ و خودپسندی آمريكايی‌ها صحبت‌ می‌كردند؛ و با اين‌ پندار كه‌ سخنانشان‌ مورد توجه‌ واقع‌ نخواهد گرديد، بدون‌ اندك‌ نگرانی‌ از برداشت‌ آمريكاييان‌ بحثهايی‌ صريح‌ در انكار فضليت‌ نژادهای‌ غيرزرد و فعاليت‌ زنان‌ در جريانات‌ سياسی‌ در نشريات‌ ژاپنی‌ درج‌ می‌كردند و اگر در مواردی‌ نادر اين‌ بحثها به‌ نشريات‌ غربی‌ می‌رسيد به‌ عنوان‌ «برداشت‌ غلط‌» قلمداد می‌گرديد.

هدف اصلی سیاست خارجی ژاپن مانند هر کشور دیگری تضمین امنیت و سعادت ملت است. می‌توان گفت که ژاپن در پيشبرد این هدف برای مدت بیش از نیم قرن موفق بوده است. همچنین از پایان جنگ جهانی دوم تا حدودی توانسته است به اثبات برساند كه جنگ‌ها، انقلاب‌ها و دیگر بحران‌های شرق آسیا در تمام این مدت آسیبی به امنیت این کشور وارد نساخته است. ژاپن از نظم اقتصادی بین‌المللی که نظام برتون وودز ايجاد کرد بهره بسیاری برده است و بدون آن پیشرفت و تأمین موفقیت اقتصادی ژاپن ممکن نبود.