در این‌ مجموعه‌ كه‌ شامل‌ مجلدهای‌ 24 تا 30 اسناد مكمل‌ (اسناد قدیمه‌) می‌شوند و عمدتاً در ذیل‌ كلمه‌ عام‌ تشریفات‌ قرار گرفته‌اند شامل‌ مطالب‌ ذیل‌ می‌شوند:
كیفیت‌ استقبال‌ و بدرقه‌ از مأموران‌ سیاسی‌ داخلی‌ و خارجی‌ اعم‌ از مسافرت‌ سلاطین‌ و امپراتوران‌، وزراء، وزرای‌ مختار (سفرا)، كنسولها، حكام‌، كارگزاران‌ و شهبندران‌ [قونسولهای‌ عثمانی‌]ـ گزارشات‌ سفر و ملاقاتها و مذاكرات‌ ـ برگزاری‌ مراسم‌ مانند سلام‌ عام‌، جشن‌ها، مولودیها، مهمانیها، مجالس‌ بال‌ و ضیافت‌هاـ تلگرافها و نامه‌های‌ تبریك‌ و تسلیت‌، عذرخواهیها بصورت‌ رسمی‌ و غیررسمی‌، یادداشتها در موضوعات‌ مختلف‌ ـ اعطای‌ امتیازات‌ از قبیل‌، نشان‌ و مدال‌ با فرامین‌ آنها، انتصابات‌ و عزل‌ مأموران‌، دادن‌ القاب‌ و عناوین‌ و فرامین‌ نقدی‌ و جنسی‌ و مقامی‌، خلعت‌ها نظیر:...

مجموعه‌ ایران‌ و قدرتهای‌ بزرگ‌ عنوان‌ عمومی‌ مجموعه‌ای‌ است‌ كه‌ به‌ روابط‌ خارجی‌ ایران‌ و قدرتهای‌ مُعظَم‌ و مؤثر در تاریخ‌ معاصر ایران‌ می‌پردازد.
مركز اسناد و تاریخ‌ دیپلماسی‌ با درك‌ ضرورت‌ انجام‌ پژوهشها و تحقیقات‌ در حوزه‌ تاریخ‌ معاصر ایران‌ می‌كوشد ضمن‌ تنوع‌ در ارائه‌ مستندات‌ تاریخی‌ زمینه‌ای‌ را فراهم‌ سازد كه‌ پژوهشگران‌ معاصر بتوانند با توجه‌ به‌ ادبیات‌ خاص‌ آن‌ به‌ ارزیابی‌ تحولات‌ تاریخی‌ای‌ كه‌ طی‌ دو قرن‌ اخیر روی‌ نموده‌ پرداخته‌، و بدین‌ ترتیب‌ به‌ افزایش‌ سطح‌ دانش‌ و تجربه‌ ملی‌ در مقابله‌ با رخدادهای‌ بین‌المللی‌ بیافزایند.

جهت‌ معرفی‌ اسناد این‌ مجموعه‌ كه‌ حاوی‌ اسناد روابط‌ ایران‌ و روسیه‌ از سال‌ 1240 قمری‌ می‌باشد، یعنی‌ زمانی‌ كه‌ اوضاع‌ و شرایط‌ در جهت‌ شروع‌ جنگ‌ دوم‌ ایران‌ و روس‌ شكل‌ می‌گرفت‌، گریزی‌ از پرداختن‌ هر چند خلاصه‌ به‌ چگونگی‌ پیدایش‌ جنگهای‌ اول‌ و دوم‌ ایران‌ و روس‌ نیست‌، لذا به‌ دوره‌ صفویه‌ باز می‌گردیم‌ كه‌ در سراسر این‌ دوره‌ گرجستان‌ تا سواحل‌ شرقی‌ دریای‌ سیاه‌ جزو خاك‌ ایران‌ شده‌ بود و هر وقت‌ سلاطین‌ عثمانی‌ نیرومند شده‌ و آنجا را تصرف‌ كرده‌ بودند پادشاهان‌ صفوی‌ به‌ جنگشان‌ رفته‌ و آن‌ سرزمین‌ را گرفته‌ بودند. منتهی‌ چون‌ پادشاهان‌ گرجستان‌ مسیحی‌ بودند، صفویه‌ یك‌ قسم‌ اتحادی‌ با ایشان‌ برقرار كرده‌ بودند و در برخی‌ كارها جزئی‌ استقلالی‌ به‌ پادشاهان‌ گرجستان‌ داده‌ بودند ، پس‌ از انقراض‌ صفویه‌ و ضعف‌ دربار ایران‌ روسها بر متصرفات‌ جنوبی‌ خود افزوده‌ و با گرجستان‌ همسایه‌ شده‌ بودند. بنابراین‌ هر وقت‌ كه‌ پادشاهان‌ گرجستان‌ از جانب‌ ایران‌ نگران‌ می‌شدند در صدد هواخواهی‌ و پشتیبانی‌ دربار روسیه‌ برمی‌آمدند.

به‌ گواهی‌ اسناد و مدارك‌ تاریخی‌،ایران‌ تا دوره‌ مغول‌ با كشورهای‌ اروپائی‌ روابط‌ سیاسی‌ و بازرگانی‌ نداشت‌. از این‌ زمان‌ به‌ تدریج‌ پای‌ بازرگانان‌، جهانگردان‌ و مبلغان‌ مسیحی‌ به‌ خاك‌ ایران‌ باز شد كه‌ به‌ احتمال‌ زیاد عده‌ای‌ از آنان‌ فرانسوی‌ بودند.
آغاز روابط‌ ایران‌ و فرانسه‌ را شاید بتوان‌ از سال‌ 1291 میلادی‌ دانست‌ كه‌ سفیری‌ از جانب‌ ارغون‌ شاه‌ به‌ دربار فیلیپ‌ نوبل‌ پادشاه‌ فرانسه‌ اعزام‌ شد.

روابط‌ دو كشور ایران‌ و عراق بسیار كهن‌ است‌ و می‌توان‌ آن‌ را به‌ شش‌ هزار سال‌ پیش‌ رساند، یعنی‌ از آن‌ زمانیكه‌ سومریها در عراق‌ و ایلامی‌ها در ایران‌ تشكیل‌ دولت‌ دادند و نخستین‌ تمدن‌های‌ دنیا را پایه‌گذاری‌ كردند.
ایندو كشور در طول‌ تاریخ‌ خود به‌ خاطر همسایگی‌ و هم‌ كیشی‌ روابط‌ دوستانه‌ داشته‌اند و گاهی‌ هم‌ دارای‌ اختلافات‌ و كشمكش‌هایی‌ گردیده‌اند، كه‌ این‌ از طبیعت‌ همسایگی‌ است‌. امّا آغاز اختلافات‌ عصر حاضر این‌ دو كشور را می‌توان‌ از زمان‌ تسلط‌ عثمانی‌ها بر عراق‌ و حكومت‌ صفویان‌ در ایران‌ دانست‌. زیرا در این‌ دوران‌ بر اثر اختلافات‌ مذهبی‌ و مرزی‌ كشمكش‌های‌ بین‌ دو طرف‌ بوجود آمد.

در سال‌ 1954 با تعهد جمهوری‌ فدرال‌ آلمان‌ مبنی‌ بر هماهنگ‌ نمودن‌ اصول‌ سیاست‌ خود با اصول‌ منشور ملل‌ متحّد و اساسنامه‌ شورای‌ اروپا و نیز عدم‌ توسل‌ به‌ زور در مورد وحدت‌ مجدد آلمان‌ و یا تغییر مرزهای‌ موجود جمهوری‌ فدرال‌ آلمان‌، «كمیسیون‌ عالی‌ متفقین‌ برای‌ امور آلمان‌» منحل‌ شد و در 23 اكتبر همان‌ سال‌ نوعی‌ قرارداد ترك‌ مخاصمه‌ میان‌ متفقین‌ و جمهوری‌ فدرال‌ آلمان‌ منعقد گردید كه‌ به‌ «قرارداد آلمان‌» موسوم‌ گشت‌. این‌ قرارداد از تاریخ‌ 5 مه‌ 1955 به‌ مورد اجراء گذارده‌ شد كه‌ به‌ موجب‌ آن‌ به‌ آلمان‌ حق‌ حاكمیت‌ اعطاء گردید و جمهوری‌ فدرال‌ آلمان‌ در زمره‌ كشورهای‌ مستقل‌ جهان‌ درآمد. این‌ كشور در همان‌ سال‌ به‌ عضویت‌ سازمان‌ پیمان‌ نظامی‌ آتلانتیك‌ شمالی‌ درآمد و متعهّد گردید كه‌ از انعقاد هرگونه‌ قراردادی‌ كه‌ علیه‌ یكی‌ از كشورهای‌ عضو سازمان‌ مزبور باشد، اجتناب‌ ورزد. همچنین‌ در همان‌ سال‌ جمهوری‌ فدرال‌ آلمان‌ به‌ عضویت‌ سازمان‌ پیمان‌ نظامی‌ بروكسل‌ كه‌ بعدها به‌ نام‌ «اتحادیه‌ اروپای‌ غربی‌» تغییر نام‌ داد و توسط‌ كشورهای‌ فرانسه‌، انگلیس‌، لوكزامبورك‌، هلند و بلژیك‌ به‌ وجود آمده‌ بود درآمد.

هدف‌ اصلی‌ این‌ كتاب‌ تجزیه‌ و تحلیل‌ روابط‌ ایران‌ و عربستان‌ در سده‌ بیستم‌ است‌، یعنی‌ از ظهور حكومتهای‌ مستقل‌ عربی‌ پس‌ از فروپاشی‌ امپراتوری‌ عثمانی‌ تا امروز. این‌ كتاب‌ روابط‌ دو كشور را تا پایان‌ دوران‌ سلطنت‌ پهلوی‌ (1357/1979) بررسی‌ كرده‌ است‌. ایران‌ و عربستان‌ بی‌گمان‌ ابرقدرتهای‌ منطقه‌ خلیج‌ فارس‌ به‌شمار می‌روند و بررسی‌ روابط‌ دو كشور و نقش‌ آنها در رویدادهای‌ گوناگون‌ منطقه‌ اهمیت‌ فراوانی‌ دارد. با این‌ همه‌، تاكنون‌ در ایران‌ اثر مستقل‌ و جامعی‌ درباره‌ روابط‌ این‌ دو كشور منتشر نشده‌ است‌. بی‌شك‌ در تحولات‌ دهه‌ 1960 به‌ بعد، ایران‌ و عربستان‌ در سیاست‌گذاری‌ منطقه‌ای‌، چه‌ در منطقه‌ شرق‌ عربی‌ و چه‌ در خلیج‌ فارس‌، بسیار تأثیرگذار بوده‌اند. این‌ نقش‌، به‌ویژه‌ در برقراری‌ توازن‌ منطقه‌ای‌ و مقابله‌ با چالشهای‌ امنیتی‌، چشمگیر بوده‌ است.

تاریخ‌ كشور باستانی‌ مصر با قدمتی‌ شش‌ هزار ساله‌ به‌ زمان‌ فراعنه‌ بازمی‌گردد. این‌ كشور كه‌ همواره‌ یكی‌ از كشورهای‌ متمدن‌ جهان‌ بوده‌، در دوره‌هایی‌ از تاریخ‌ خویش‌ توسط‌ قدرتهایی‌ قویتر چون‌ حبشه‌، ایران‌، روم‌، اعراب‌ مسلمان‌، عثمانی‌ اشغال‌ گردید و از سال‌ 1882 زیر سلطه‌ انگلستان‌ قرار گرفت‌.
تاریخ‌ جدید مصر بعد از خاتمه‌ جنگ‌ جهانی‌ اوّل‌ و با آغاز اولین‌ حكومت‌ سلطنتی‌ آغاز گردید، البته‌ این‌ مسئله‌ نمی‌تواند دلیلی‌ برای‌ استقلال‌ كشور باشد. سعدزغلول‌ یكی‌ از آزادیخواهان‌ مصری‌ بود كه‌ سعی‌ زیادی‌ جهت‌ برسمیت‌ شناختن‌ مصر و لغو سرپرستی‌ را نمود. ولی‌ مبارزات‌ علنی‌ خود را از سال‌ 1918 با گفتگو با یكی‌ از نمایندگان‌ بلندپایه‌ بریتانیا آغاز كرد، امّا از آنجایی‌ كه‌ كمیسر عالی‌ انگلیس‌ از همان‌ ابتدا اعلام‌ نمود كه‌ برای‌ انجام‌ چنین‌ مذاكراتی‌ فاقد صلاحیت‌ است‌ این‌ مذاكره‌ به‌ هیچ‌ نتیجه‌ مثبتی‌ دست‌ نیافت‌.

اسنادی‌ از روابط‌ ایران‌ و روسیه:

نامه شاه‌ سلطان‌ حسین‌ به‌ پتر اول‌ درباره روابط‌ دو كشور در 23 ژوئن‌
توصیه‌ نامه صدراعظم‌ روسیه‌ به‌ خان‌ شماخی‌ و شیروان‌ در 21 دسامبر
نامه‌ پتر اول‌ به‌ شاه‌ سلطان‌ حسین‌ در 21 دسامبر
نامه‌ صدراعظم‌ روسیه‌ به‌ خانهای‌ شماخی‌ و گیلان‌ درباره خرید ابریشم‌ در اول‌ ژوئن‌
...