كوزوو، منطقه آلبانیایی نشین یوگسلاوی سابق، ثابت كرد كه از میان مناطق خطر اروپا، قابل انفجارترین آنها بوده؛ در حالی كه آلبانیایی های كوزوو از پذیرش قیومیت بلگراد سر باز می زنند، صرب ها ادعا دارند كه كوزوو بر اساس یك حق مقدس تاریخی كه ریشه در قلمرو پادشاهی قرون وسطای صربستان دارد و از حماسه نبرد 1389 كوزوو نشأت می گیرد، به ایشان تعلق دارد. هر دو طرف، در منازعه تلخ خود، مدعی تاریخی هستند كه به دوردست، به افسانه و اسطوره راه می برد.

بحران‌ ایالت‌ كوزوو كه‌ در اوایل‌ سال‌ 1997 نضج‌ گرفت‌، با فراز و نشیبهای‌ فراوان‌ سرانجام‌ به‌ جنگ‌ بزرگی‌ در منطقه‌ بالكان‌ منتهی‌ گردید. اوج‌ بحران‌ به‌ شكست‌ مذاكرات‌ رامبویه‌ و آغاز حملات‌ هوائی‌ و موشكی‌ ناتو علیه‌ مواضع‌ صربستان‌ و یوگسلاوی‌ برمی‌گردد. مذاكرات‌ رامبویه‌ كه‌ به‌ ریاست‌ مشترك‌ وزرای‌ خارجه‌ فرانسه‌ و انگلیس‌ و با حضور نمایندگان‌ اتحادیه‌ اروپا، آمریكا و روسیه‌ در حومه‌ پاریس‌ در دو مرحله‌ (ابتداء 17 روز و سپس‌ یك‌ هفته‌) صورت‌ پذیرفت‌، بیشتر یك‌ ابتكار اروپائی‌ به‌ نظر می‌رسید. اما تعیین‌ رامبویه‌ بعنوان‌ محل‌ برگزاری‌ كنفرانس‌ و استقبال‌ واشنگتن‌ از آن‌، بیشتر موید این‌ مهم‌ می‌باشد كه‌ آمریكا بدنبال‌ همراه‌ نمودن‌ اروپا بویژه‌ فرانسه‌ با خود در صورت‌ بن‌ بست‌ مذاكرات‌ و آغاز جنگ‌ در كوزوو بوده‌ است‌. شكی‌ نیست‌ فرانسه‌ و انگلس‌ بعنوان‌ متحدین‌ سنتی‌ صربها در اروپا با هر گونه‌ برخورد نظامی‌ با بلگراد مخالفت‌ می‌ورزیدند. فلذا مشاركت‌ گسترده‌ این‌ دو كشور در روند بحران‌ می‌توانست‌ همراهی‌ آنها را با آمریكا در صورت‌ شكست‌ مذاكرات‌ سیاسی‌ تضمین‌ نماید.

در پی‌ تحولات‌ گسترده‌ای‌ كه‌ با پروسترویكا و گلاس‌ نوست‌ گورباچف‌ آشكار گردید، روند تغییر در جامعه‌ و حكومت‌ اتحاد شوروی‌ تسریع‌ شد. امپراطوری‌ چندملیتی‌ اتحاد شوروی‌ كه‌ از دوران‌ حاكمیت‌ تزارها همواره‌ با مسأله‌ روابط‌ ملیت‌ها به‌ عنوان‌ یك‌ دشواری‌ جدی‌ مواجه‌ بود، در آستانه‌ فرآیندهای‌ جدیدی‌ قرار گرفت‌. از هنگام‌ تشكیل‌ دولت‌ جدید كمونیستی‌ در این‌ سرزمین‌ انتظار حل‌وفصل‌ مسایل‌ ملی‌ مطرح‌ بود. ولی‌ در برابر فشارهای‌ درونی‌ و بیرونی‌ و دغدغه‌های‌ حفظ‌ یكپارچگی‌ و امنیت‌ كشور، ساختارهای‌ كهنه‌ در چارچوب‌های‌ جدید به‌ حیات‌ خود ادامه‌ دادند.

گرچه‌ قدیم‌ترین‌ آگاهی‌ ما درباره‌ تاریخ‌ آلبانیای‌ قفقاز (اران‌) مربوط‌ به‌ سده‌ چهارم‌ پیش‌ از میلاد است‌، با این‌ وصف‌ از نوشته‌های‌ مؤلفان‌ باستان‌ می‌توان‌ به‌ ارتباط‌ منطقه‌ قفقاز، از جمله‌ آلبانیا با كشور ایران‌ در دورانی‌ كهن‌تر از آن‌ پی‌ برد. مؤلفان‌ مذكور مطالب‌ ارزشمندی‌ درباره‌ مشخصات‌ سرزمین‌ آلبانیا و رودهای‌ آن‌، به‌ ویژه‌ رود كورا (كر)، ارائه‌ كرده‌اند كه‌ گمان‌ می‌رود مؤید ارتباط‌ آن‌ با دولت‌ هخامنشی‌ در مراحل‌ آغازین‌ فعالیت‌ آن‌ با عنوان‌ شاهنشاهی‌ ایران‌ باشد.
استرابون‌ در شرح‌ مربوط‌ به‌ رود كورا می‌نویسد كه‌ این‌ رود در آغاز «كوروس‌» (یونانی‌ K'ops = لاتینی‌ Koros ) نامیده‌ می‌شد، ولی‌ بعدها به‌ نام‌ كوروش‌، شاهنشاه‌ هخامنشی‌، كورا (Kura) نام‌ گرفت‌. آمیانوس‌ مارسللینوس‌ ضمن‌ اشاره‌ به‌ این‌ مطلب‌ چنین‌ استدلال‌ كرده‌است‌ كه‌ چون‌ كوروش‌ مردی‌ پرتلاش‌ بود، این‌ رود سخت‌گذر نیز به‌ نام‌ او نامیده‌ شده‌است‌.

رونالد ویلسون‌ ریگان‌، چهلمین‌ رئیس‌ جمهور ایلات‌ متحده‌ آمریكا و میخائیل‌ سرگویچ‌ گورباچف‌ هشتمین‌ رهبر بزرگ‌ اتحاد جماهیر شوروی‌، در مدتی‌ كمتر از یك‌ سال‌ دوبار با یكدیگر ملاقات‌ كردند. در این‌ دیدارها كه‌ به‌ ترتیب‌ در نوامبر 1985 در ژنو و اكتبر 1986 در ریكیاویك‌ انجام‌ شد، رهبران‌ دو كشور بار دیگر آیینی‌ را به‌ جا آوردند كه‌ در كانون‌ مسائل‌ سیاسی‌ جهان‌ قرار گرفته‌ بود. در این‌ ملاقاتها، قدرتمندترین‌ مردان‌ جهان‌ با یكدیگر روبه‌رو شدند، مردانی‌ كه‌ كنترل‌ مواد منفجره‌ اتمی‌ را در اختیار داشتند كه‌ برای‌ سوزاندن‌ و خاكستر كردن‌ هر شهر، دهكده‌ و منطقه‌ای‌ در روی‌ زمین‌ كافی‌ بود. این‌ دو دارای‌ قدرتی‌ بودند كه‌ تا قبل‌ از قرن‌ بیستم‌ تنها در اساطیر موجود بود. آنچه‌ این‌ دو می‌خواستند انجام‌ دهند می‌توانست‌ بر زندگی‌ 5 میلیارد ساكنان‌ زمین‌ تأثیر بگذارد. باعث‌ تعجب‌ نبود كه‌ تمامی‌ جهان‌ از طریق‌ هیأت‌های‌ مطبوعاتی‌ بزرگ‌ حاضر در این‌ دو دیدار، ناظر بر جریان‌ بودند.

میسیونری‌ بازوی‌ مذهبی‌ استعمار غرب‌ در سرزمین‌های‌ غیرمسیحی‌ بود و دستگاه‌ تبلیغات‌ مذهبی‌ یكی‌ از نهادهای‌ مهم‌ استعمار اروپا به‌ شمار می‌رفت‌. آلمان‌ پیوسته‌ از پایگاههای‌ اصلی‌ مسیحیت‌ اروپایی‌ محسوب‌ می‌شد. كلیسا در آلمان‌ قدرتمند بود ونقش‌ بسیار مؤثری‌ در سیاست‌ خارجی‌ داشت‌. نفوذ محافل‌ كلیسایی‌ در آن‌ سرزمین‌ كه‌ در نیمه‌ اول‌ قرن‌ نوزدهم‌ هنوز به‌ صورت‌ یك‌ كشور درنیامده‌ بود، سبب‌ گردید، مبلّغان‌ آلمانی‌ بسیاری‌، با انگیزه‌ خدمت‌ به‌ كلیسا و انجام‌ وظیفه‌ دینی‌ به‌ ترویج‌ مسیحیت‌ در خارج‌ از اروپا بپردازند، اما این‌ مبلّغان‌ خواه‌، ناخواه‌ به‌ خدمت‌ استعمار درآمدند و فعالیت‌ آنان‌ در سیاست‌های‌ استعماری‌ اهمیت‌ خاصی‌ یافت‌. مسیحیت‌ با اسلام‌ دشمنی‌ دیرینه‌ داشت‌ وآن‌ را تنها رقیب‌ تسلیم‌ناپذیر خود در جهان‌ می‌دانست‌. یكی‌ از اهداف‌ ماجراجویانه‌ دریانوردان‌ اروپایی‌ در آسیا و آفریقا كسب‌ ثروت‌ و نفوذ سیاسی‌ و اقتصادی‌ به‌ منظور مقابله‌ با كشورهای‌ اسلامی‌ بود كه‌ به‌ عنوان‌ قدرتهای‌ بزرگ‌ آن‌ زمان‌ در عمل‌ مانعی‌ برای‌ توسعه‌طلبی‌های‌ اروپا محسوب‌ می‌شدند.

اگرچه‌ بعد از پایان‌ جنگ‌ جهانی‌ دوم‌ خورشید در «امپراتوری‌» غروب‌ كرد اما انگلستان‌ همچنان‌ یكی‌ از قدرتهای‌ برتر جهانی‌ و یكی‌ از بازیگران‌ اصلی‌ در میان‌ 7 كشور صنعتی‌ جهان‌ باقی‌ ماند.
درك‌ عمومی‌ و كلی‌ در ایران‌، موفقیتهای‌ انگلستان‌ را در برخورداری‌ و استفاده‌ از سیاستمداران‌ و دیپلماتهای‌ قوی‌ و هوشمند می‌داند و با گونه‌ای‌ افسانه‌سازی‌ به‌ «باوری‌» می‌رسد كه‌ براساس‌ آن‌ سیاستمداران‌ و نخبگان‌ انگلیسی‌ با پشتوانه‌ تجربه‌ها با دهها و صدها ساله‌، در صحنه‌های‌ مختلف‌ منطقه‌ای‌ و بین‌المللی‌ موفق‌ عمل‌ می‌كنند و در هر زمینه‌ای‌، بخصوص‌ در زمینه‌های‌ نظامی‌، اقتصادی‌ و سیاسی‌ همیشه‌ «موفق‌» می‌شوند.

می‌توان‌ گفت‌ اولین‌ ارتباطات‌ ما با كشورهای‌ اروپایی‌ به‌ دوران‌ بعد از ظهور اسلام‌ برمی‌گردد. به‌ دورانی‌ كه‌ «اوزون‌ حسن‌» از تركمانان‌ آق‌قویونلو بر كشور ما حكومت‌ می‌كند. در آن‌ دوران‌ عمده‌ترین‌ عاملی‌ كه‌ موجب‌ نزدیك‌ شدن‌ ما به‌ اروپا می‌گردید احساس‌ تهدیدی‌ بود كه‌ از همسایه‌ قوی‌تر خود یعنی‌ تركان‌ عثمانی‌ داشتیم‌. علاوه‌ بر وجود دشمنی‌ و خصومت‌ دیرینه‌، اختلافات‌ و تضادهای‌ سیاسی‌، اقتصادی‌ و حتی‌ مذهبی‌ بر روابط‌ بین‌ دو كشور ایران‌ و عثمانی‌ حاكم‌ بود. بنابر این‌ طبیعی‌ بود كه‌ ایرانیها در فكر این‌ باشند كه‌ از راهی‌ و طریقی‌ تركیه‌ عثمانی‌ را ضعیف‌ كنند تا تهدیدی‌ كه‌ از جانب‌ آن‌ كشور متوجه‌ ایران‌ است‌ به‌ حداقل‌ برسد و یا كاملاً منتفی‌ گردد. پشت‌ مرزهای‌ غربی‌ عثمانی‌ و در فاصله‌ نه‌ چندان‌ دوری‌ از ما، اروپا قرارداشت‌ و لذا ایران‌ به‌ اروپا متمایل‌ شد تا بتواند عثمانی‌ را از پشت‌ سر در فشار قرار دهد.

آخرین‌ دهه‌ قرن‌ 20 میلادی‌، شاهد تحولی‌ عظیم‌ در روابط‌ بین‌الملل‌ و به‌طور كلی‌ جهان‌ سیاست‌ بوده‌ است‌. فروپاشی‌ اتحاد شوروی‌، كشوری‌ كه‌ یكی‌ از دو ستون‌ اصلی‌ نظام‌ دوقطبی‌ را در دوران‌ پس‌ از جنگ‌ جهانی‌ دوم‌ تشكیل‌ می‌داد، سرانجام‌ در سال‌ 1991 مضمحل‌ گردید. اساساً شناخت‌ سیستم‌ سیاسی‌ كشوری‌ كه‌ صدها كیلومتر مرز مشترك‌ با كشور ما داشته‌، از اولویتهای‌ سیاست‌ خارجی‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌ است‌؛ به‌ویژه‌ آنكه‌ این‌ كشور در صحنه‌ سیاستهای‌ جهانی‌ از جایگاه‌ مهمی‌ برخوردار بوده‌ است‌.
اتحاد شوروی‌ با بیش‌ از یكصد ملیت‌ و نژاد، كه‌ به‌ دهها زبان‌ تكلم‌ می‌كردند و بیش‌ از 280 میلیون‌ نفر جمعیت‌ را در خود جای‌ داده‌ بود، پس‌ از پیروزی‌ انقلاب‌ اكتبر در 1917 به‌ یكی‌ از مهمترین‌ كانونهای‌ تحول‌ در نظام‌ بین‌الملل‌ تبدیل‌ گردید. رهبران‌ انقلاب‌ اكتبر، لنین‌ و دیگر بلشویكها با این‌ باور كه‌ نخستین‌ نظام‌ سوسیالیستی‌ را در جهان‌ پایه‌گذاری‌ كرده‌اند، مدت‌ هفتاد و چهار سال‌، سیاستهای‌ مختلفی‌ را كه‌ دارای‌ گرایشهای‌ گوناگونی‌ بود، طراحی‌ و اجرا كردند. آنها تلاشهای‌ پیگیری‌ انجام‌ دادند، تا انقلاب‌ سوسیالیستی‌ را در جامعه‌ای‌ كه‌ طبق‌ نظریات‌ پایه‌گذاران‌ ماركسیسم‌، برای‌ وقوع‌ چنین‌ انقلابی‌ آمادگی‌ نداشت‌، تحقق‌ و تداوم‌ بخشند.

از زمانهایی‌ كه‌ به‌ یاد نمی‌آید تا امروز، در همه‌ جامعه‌ها و فرهنگها، كشاكشهای‌ بزرگی‌ میان‌ ساده‌اندیشی‌، ظاهربینی‌، افسانه‌پردازی‌ یا باورهای‌ اساطیری‌ از یكسو، و دانش‌ و دانایی‌ علمی‌ از سوی‌ دیگر وجود داشته‌ است‌؛ در جریان‌ این‌ كشاكش‌ و ستیز بزرگ‌، سرانجام‌ دانسته‌ شد كه‌ واقعیتها و حقیقتهای‌ برآمده‌ از آنها، از افسانه‌پردازیها جدا و متفاوت‌اند. بنابراین‌ می‌توان‌ آشكارا دریافت‌ كه‌ اندیشه‌ها، نظریه‌ها و فلسفه‌ها بطوركلی‌ با روندی‌ ستیزه‌آمیز توسعه‌ و تحول‌ یافته‌اند. در این‌ روند فلسفه‌های‌ نو پیوسته‌ جای‌ فلسفه‌های‌ كهنه‌ را گرفته‌ است‌، زیرا واقعیتها همیشه‌ در تغییر بوده‌اند. زایش‌، رشد، گسترش‌ و مرگ‌ اندیشه‌ها، در واقع‌، بستگیهای‌ استواری‌ با واقعیتهای‌ هر زمان‌ داشته‌اند. این‌ بستگیها نشان‌ می‌دهند كه‌ فلسفه‌ سیاسی‌ چگونه‌ از تعامل‌ مداوم‌ بین‌ رخدادهای‌ سیاسی‌ ـ اجتماعی‌، و ذهن‌ پرپندار انسانهای‌ اندیشمند و نگران‌ رشد یافته‌ است‌.