روسیه ازجمله کشورهایی است که در تاریخ روابط بین الملل و تاریخ روابط خارجی کشورمان جایگاه خاصی داشته و برغم تحولات ژئوپلتیک دهه آخر قرن بیستم همچنان اهمیت خود را دارا می باشد. نگاهی اجمالی به سیر تاریخ روابط بین الملل در سه قرن گذشته نشان از حضور قدرتمند روسیه در معادلات جهانی قدرت داشته بگونه ای که تقریباً در نیمی از قرن بیستم بعنوان یکی از دو قطب نظام بین المللی ایفای نقش نموده است. از طرفی، روابط ایران و روسیه نیز بخش مهمی از تاریخ روابط خارجی دو کشور است که دارای فراز و نشیب هایی ازجمله حوادث تلخ جنگهای روسیه و ایران در قرن 19 می باشد. جنگهایی که درنتیجه آن بخشهای مهمی از سرزمین پهناور ایران در منطقه قفقاز به اشغال روسها درآمد و از پیکر ایران جدا گردید. این حوادث که در زمان شوروی به شکلی دیگر ادامه یافت اکنون بخشی از تاریخ شده است و فقط می توان از آنها درس گرفت.
