از گذشته‌های‌ دور موضوع‌ حقوق‌ بشر یكی‌از مسایل‌ مهم‌ و مبتلابه‌ جوامع‌ بشری‌ بوده‌ است‌ و فعالیت‌هایی‌ در جهت‌ تأمین‌ آن‌ از سوی‌ افراد و گروهها و حكومت‌ها صورت‌ گرفته‌ است‌. تدوین‌ اعلامیه‌ها و میثاق‌ها و معاهدات‌ و تشكیل‌ سازمان‌ها و كنفرانس‌های‌ بین‌المللی‌ بخشی‌ از این‌ اقدامات‌ است‌. به‌ طوری‌ كه‌ بند 3 ماده‌ یك‌ منشور ملل‌ متحد یكی‌از مقاصد ملل‌ متحد را حصول‌ همكاری‌ بین‌المللی‌ در پیشبرد حقوق‌ بشر برای‌ همگان‌ می‌داند كه‌ در صورت‌ نیل‌ به‌ آن‌، صلح‌ و امنیت‌ بین‌المللی‌ نیز تأمین‌ می‌شود. باافزایش‌ ارتباطات‌ بین‌المللی‌ و وابستگی‌ متقابل‌ كشورها در جامعه‌ جهانی‌، نظام‌ بین‌الملل‌ به‌عنوان‌ یكی‌از متغیرهای‌ مهم‌ و مؤثر در سیاست‌ خارجی‌ هر كشور مطرح‌ گردیده‌ است‌. بنابراین‌ اولاً از این‌ جهت‌ موضوع‌ حقوق‌ بشر كه‌ زمانی‌ در زمره‌ مسایل‌ و موضوعات‌ تحت‌ صلاحیت‌ داخلی‌ كشورها بود، در نتیجه‌ تحولات‌ گسترده‌ در عرصه‌ روابط‌ بین‌الملل‌ و پایان‌ جنگ‌ سرد و تحول‌ نقش‌ سازمان‌های‌ بین‌المللی‌ به‌ویژه‌ سازمان‌ ملل‌ متحد، ابعاد جهانی‌ یافته‌ است‌ و به‌عنوان‌ یكی‌ از شاخص‌های‌ نظام‌ بین‌الملل‌ حاكمیت‌ ملی‌ كشورها را محدود نموده‌ است‌.

سازمان‌ ملل‌ متحد در 24 اكتبر 1995 (2 آبان‌ 1374) پنجاه‌ساله‌ خواهد شد. این‌ سازمان‌ به‌ منظور حفظ‌ صلح‌ و امنیت‌ جهانی‌ و تسهیل‌ همكاری‌ و ارتباط‌ بین‌ كشورهای‌ عضو رسماً در 24 اكتبر 1945 پس‌ از تصویب‌ منشور آن‌ از سوی‌ نهادهای‌ قانونگذاری‌ اكثر كشورهای‌ بنیانگذارش‌ (50 كشور) به‌ وجود آمد.
مراحل‌ عمده‌ پیدایش‌ سازمان‌ ملل‌ عبارت‌اند از: 1. امضای‌ اعلامیه‌ بین‌المتحدین‌: این‌ اعلامیه‌ در 12 ژوئن‌ 1941 در لندن‌ توسط‌ كشورهایی‌ كه‌ در آن‌ زمان‌ برای‌ جنگ‌ با كشورهای‌ محور با یكدیگر متحد شده‌ بودند امضا شد. 2. اعلامیه‌ آتلانتیك‌: این‌ اعلامیه‌ در 14 اوت‌ 1941 بین‌ فرانكلین‌ روزولت‌ و چرچیل‌ نخست‌وزیر انگلیس‌ بر عرشه‌ یك‌ كشتی‌ جنگی‌ به‌ امضا رسید. 3. اعلامیه‌ ملل‌ متحد: این‌ اعلامیه‌ در یكم‌ ژانویه‌ 1942 از سوی‌ نمایندگان‌ 26 كشور كه‌ با دول‌ محور در حال‌ جنگ‌ بودند در امریكا امضا شد.اصطلاح‌ «ملل‌ متحد» برای‌ نخستین‌بار در این‌ اعلامیه‌ آمده‌ بود.

سازمان‌ كنفرانس‌ اسلامی‌ تنها سازمان‌ دولتی‌ بین‌المللی‌ محسوب‌ می‌شود كه‌ كلیه كشورهای‌ اسلامی‌ عضو آن‌ می‌باشند. از این‌ رو، این‌ سازمان‌ هم‌ معرف‌ كشورهای‌ عضو و هم‌ معرف‌ اسلام‌ در سطح‌ بین‌المللی‌ بشمار می‌رود. سازمان‌ مذكور براساس‌ منشوری‌ عمل‌ می‌كند كه‌ در سال‌ 1972 به‌ تصویب‌ اعضای‌ آن‌ رسیده‌ است‌. این‌ سازمان‌ یك‌ تشكل‌ و مكانیزم‌ بین‌المللی‌ كشورهای‌ اسلامی‌ برای‌ نیل‌ به‌ همبستگی‌ اسلامی‌ محسوب‌ می‌گردد.

شورای‌ امنیت‌ قدرتمندترین‌ ركن‌ سازمان‌ ملل‌ متحد است‌. در حالی‌ كه‌ سایر اركان‌ وابسته‌ به‌ ملل‌ متحد می‌توانند به‌ دولتها «توصیه‌» نمایند، شورای‌ امنیت‌ این‌ قدرت‌ را دارد كه‌ «تصمیماتی‌» اتخاذ كند كه‌ همه‌ كشورهای‌ عضو مكلّف‌ به‌ پیروی‌ و اجرای‌ آن‌ باشند. در حقیقت‌، قدرت‌ شورا از فصول‌ ششم‌ و هفتم‌ منشور سازمان‌ نشأت‌ می‌گیرد. فصل‌ ششم‌ به‌ شورا این‌ اختیار را می‌دهد كه‌ در خصوص‌ مناقشه‌ و یا وضعیتی‌ كه‌ صلح‌ و امنیت‌ بین‌المللی‌ را به‌ مخاطره‌ افكنده‌ است‌ تحقیق‌ و توصیه‌ كند. شورا براساس‌ فصل‌ هفتم‌ منشور مجاز است‌ تا اقداماتی‌ را در برابر تهدیدات‌ علیه‌ صلح‌ و تجاوز اتخاذ نماید.

با اندك تامل نسبت به تاریخچه ملل متحد در خواهیم یافت که شورای امنیت بعنوان مسئول “اولیه حفظ صلح و امنیت بین‌المللی” فراز و نشیب‌های فراوانی را در مسیر انجام وظایف محوله به آن ركن بر اساس منشور پشت سر نهاده است. اما بی‌گمان، فروپاشی نظام كمونیستی و پایان یافتن جنگ سرد نقطه عطفی در این خصوص بشمار می‌آید. در حقیقت پس از این تاریخ، شورای امنیت كه همانند “نهنگ بی‌آزاری در مناطق دور از ساحل آرام به خواب رفته بود” ، “نقش محوری” خود در سازمان ملل متحد را بازیافت و بمانند “لویاتان” (Leviatan) از طریق “اختیارات خود خوانده” ، “تصمیمات شبه وحی” را اتخاذ نمود. در دوره تاریخی قبل از جنگ سرد، علیرغم وجود مبانی منشوری، شورای امنیت در استفاده از ابزارهای موجود در سیستم امنیت دسته جمعی موفق و موثر عمل ننمود و اقدام سایر اركان ملل متحد در زمینه “حفظ صلح و امنیت بین‌المللی” بمنظور پر نمودن خلاء های موجود، ناشی از عدم كارایی شورا كارساز واقع نشد.

طی سالهای اخیر، مقوله‌ «حقوق بشر» به یك گفتمان مؤثر و غالب در سیاست و روابط بین‌المللی تبدیل شده، تا جایی كه در ابتدای قرن بیست و یكم میلادی ترویج و حمایت از حقوق بشر به عنوان یكی از بزرگترین و مؤثرترین موضوعات مورد اجماع جهانی تبدیل شده است. آقای «كوفی عنان»، دبیركل سابق ملل متحد در گزارش خود تحت عنوان «در آزادی وسیع‌تر» ، «حقوق بشر» را در كنار «توسعه» و «صلح امنیت» به عنوان پایه‌های سه گانه فعالیت و عملكرد سازمان ملل متحد در فرآیند اصلاح ساختار سازمان ملل و به عنوان مبنای امنیت جمعی و رفاه بشری به رسمیت شناخته است.

سازمان پیمان آتلانتیک شمالی(ناتو) با امضای موافقتنامه امنیت دستجمعی موسوم به «پیمان آتلانتیک شمالی » از سوی12 کشور آمریکای شمالی و اروپا شامل: ایالات متحده آمریکا، ایتالیا، ایسلند، بریتانیا، بلژیک، پرتغال، دانمارک، فرانسه، کانادا، لوکزامبورگ، نروژ و هلند، در 4 آوریل سال 1949 در شهر واشنگتن پا به عرصه وجود گذاشت.
اتحادیه آتلانتیک شمالی براساس یک معاهده چند جانبه بین کشورهای عضو بنیان نهاده شد و کشورهای عضو آزادانه و متعاقب بحث‌های عمومی و رویه‌های پارلمانی معمول به این معاهده محلق شده‌اند. این معاهده از حقوق تک تک کشورهای عضو و تعهدات بین‌المللی آنها مطابق منشور ملل متحد حمایت می‌کند. بواسطه این پیمان، کشورهای عضو متعهد می‌ شوند که در مخاطرات و مسئولیت‌های امنیت دستجمعی سهیم شده و زیر بار تعهدات بین‌المللی متعارض با این معاهده نروند.

به موازات تحولات و دگرگونیهایی که در ساختار نظام بین المللی و الگوهای رفتاری آن بوقوع می پیوندد مفاهیم و مصادیق عرصه بین المللی نیز دچار قبض و بسط می شوند که این وضعیت هم، موجب تغییراتی به لحاظ ساختاری و کارکردی خواهد شد. تعداد بازیگران عرصه بین الملل، تنوع آنها و ظهور بازیگران جدید و نیز میزان وابستگی متقابل و تحول در نقش و كاركرد نهادهای بین المللی شرایط نوین و پیچیده ای را بوجود آورده است.
این تغییرات ممکن است در سطوح سیاستهای خرد یا کلان و در نتیجه دگرگونی در روابط میان آنها رخ دهد. رابطه جزء و کل و پیوند میان سطوح خرد و کلان تابعی است از درجه پویایی متغیرها، گاهی تغییرات کند و تدریجی و زمانی با سرعت انجام می شود. کیفیت این روند در قبض و بسط مفاهیم و مصادیق روابط بین‌الملل بسیار موثر است. در این راستا ظهور بازیگران نوین بین المللی، طرح مسائل و معضلات فراملی و ارائه ایده آلها و اهداف و علایق مشترک در سطوح جوامع داخلی و عرصه بین المللی آن هم با بهره برداری از امکانات فنی ارتباط لحظه ای بر محیط جهانی و فضای بین المللی را دستخوش تحولات هنجاری و دگرگونیهای ساختاری کرده است.

آسیای مركزی با قرار گرفتن در بین كشورهایی همچون روسیه، چین، هند و پاكستان و ایران، به «نقطه اتصال ژئوپولیتیك» بخش‌های گوناگون آسیا و نیز اروپا تبدیل شده است؛ علاوه بر اینکه این منطقه به دلیل برخورداری از منابع طبیعی غنی (معدنی و نفت و گاز)، در تحولات سیاسی و اقتصادی حوزه اوراسیا نیز دارای نقشی اساسی و كلیدی است. البته باید اذعان نمود كه همین شرایط ژئوپلیتیك و ژئواكونومیكی، همچون شمشیری دولبه برای آسیای مركزی عمل كرده، بطوری كه با جلب توجه قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای به این شرایط، زمینه‌ساز شكل‌گیری و بروز رقابت‌ این قدرت‌ها و به نوبه خود بی‌ثباتی، بحران و اقدامات خشونت‌آمیز در منطقه شده است؛ وقوع «انقلاب‌های رنگین» در سال 2005 به روشنی نشان داد كه ثبات در آسیای مركزی می‌تواند بسیار لرزان و گریزان باشد. با این حال زمینه‌ها و ویژگی‌های ساختاری مشترك بین كشورهای آسیای مركزی و همسایگان آنها، ازجمله نزدیكی جغرافیایی، پس زمینه تاریخی و فرهنگی كم و بیش نزدیك و در هم تنیده، سنت دیرپای دوستی كه در طول تاریخ بر تنش‌ها و درگیری‌های مقطعی غالب بوده، نیاز به برقراری ثبات و امنیت سیاسی و علاقمندی به گسترش همكاری‌های اقتصادی در چارچوب ساختاری مشترك با هدف زدودن فقرـ بعنوان یكی از زمینه‌‌های اصلی بروز بی‌ثباتی‌های اجتماعی و سیاسی ـ و... چشم‌انداز روشنی را برای گردآمدن و همكاری در چارچوب یك تشكل منطقه‌ای فراهم ساخته است.

تاریخ زندگی بشر مملو است از تلاش انسان برای استیلا بر دیگران، چه بسیار مبارزاتی که انسان برای غلبه بر طبیعت بدان ها دست نیازیده است و حتی گستره فعالیت های سلطه طلبانه خود را بر تلاش برای سلطه بر همنوع خود نیز تسری داده است. در طول تاریخ انسان ها به جهات مختلف در قالب قبایل و مناطق گوناگون به جنگ با همدیگر رفته اند و در این جنگ ها از ابزارهای مختلف و از جمله سلاح های شیمیایی بهره جسته اند. در زمانی که حقوق قراردادی جنگ هنوز زیاد پا نگرفته بود، در هم کوبیدن نیروهای دشمن یکی از اهداف غایی طرفین جنگ محسوب می شد ولو این هدف از طریق بکارگیری سلاح های شیمیایی تحقق یابد چون در این دوران بنا به مثل معروف «ضرورت قانون نمی شناخت».